Kenya oo ka hortimid talaabo ay qaaday dowlada Sacuudiga

Dowladda Kenya ayaa walaac xooggan ka muujisay tallaabooyinka dhanka safarka iyo fiisaha ah ee ay dowladda Sacuudiga ku soo rogtay Kenya, kaddib markii dalkaas laga xaqiijiyay cudurka Ebola, iyadoo Wasaaradda Caafimaadka Kenya ay sheegtay in xayiraadahaasi aanay ku salaysnayn xaaladda dhabta ah ee cudurka ka jirta dalka.

War-saxaafadeed ay Wasaaradda Caafimaadka Kenya soo saartay 31-kii Oktoobar 2026, ayaa lagu sheegay in dowladda Sacuudiga ay qaaday tallaabooyin ay Kenya u aragto kuwo xad-dhaaf ah, xilli hay’adaha caafimaadka dalka ay ku guuleysteen inay xakameeyaan faafitaanka cudurka, isla markaana aan la diiwaangelin kiisas cusub tan iyo 19-kii Oktoobar.

Wasiirka Caafimaadka Kenya, Aden Duale, ayaa sheegay in cudurku ku koobnaa hal silsilad oo ka dhalatay kiis markii hore dalka dibadda looga keenay, isla markaana aanay jirin caddeymo muujinaya in cudurku ku faafay bulshada inteeda kale.

Wasaaradda Caafimaadka Kenya ayaa sheegtay in kiiska ugu horreeyay ee Ebola uu ahaa mid dalka dibadda looga soo geliyay, kaddibna ay si degdeg ah u bilowday raadraaca dhammaan dadkii xiriirka la yeeshay bukaankaas.

Sida lagu sheegay war-saxaafadeedka, waxaa la aqoonsaday oo lala socday 135 qof oo xiriir la yeeshay bukaankii ugu horreeyay, taas oo ka dhigan in dhammaan dadkii la aqoonsaday la raadraacay. 118 qof oo ka mid ah ayaa la geliyay karantiil si looga hortago faafitaanka cudurka.

Wasaaraddu waxay sheegtay in siddeedda kiis ee kale ee la xaqiijiyay ay dhammaantood xiriir toos ah la lahaayeen bukaankii ugu horreeyay. Afar ka mid ah dadka uu cudurku ku dhacay waxay ahaayeen shaqaale caafimaad, halka afarta kalena ay ahaayeen xubno ka tirsan qoyskiisa oo xiriir dhow la lahaa.

Dowladda Kenya ayaa ku adkaysatay in aanay jirin faafitaan ka baxsan kooxdan, isla markaana aan la helin wax caddeyn ah oo muujinaysa in cudurku ku dhex faafay bulshada guud ahaan.

Waxaa muhiim ah in la kala saaro tirada siddeedda kiis ee dambe iyo tirada guud: marka lagu daro bukaankii ugu horreeyay ee cudurka dalka keenay, tirada guud ee kiisaska la xaqiijiyay waxay gaareysay sagaal.

Wasaaradda Caafimaadka Kenya ayaa sheegtay in cudurka Ebola uu sababay dhimashada laba qof, kuwaas oo uu ku jiro bukaankii ugu horreeyay ee cudurka dalka keenay.

Toddobada bukaan ee kale ee weli daryeelka caafimaad ku jira ayaa la sheegay inay xaaladdoodu wanaagsan tahay, isla markaana ay muujinayaan soo kabasho.

Wasaaraddu waxay sheegtay in shan ka mid ah toddobada bukaan ay baaritaankoodii ugu horreeyay ee Ebola ka heleen natiijo taban, taas oo muujinaysa inaan baaritaankaas lagu ogaan fayraska. Si kastaba ha ahaatee, waxaa laga sugayay baaritaan labaad oo loo qorsheeyay Isniinta, 2-da November 2026, si loo xaqiijiyo inay si buuxda uga bogsadeen cudurka.

Dowladda Kenya ayaa sidoo kale muujisay rajo ah in bukaannada baaritaankoodu taban noqday la fasixi karo haddii baaritaanka labaad uu isna noqdo mid taban, iyadoo weli la sii wadi doono kormeerka caafimaad ee dadka xiriirka la lahaa bukaannada.

Dhanka kale, Wasaaradda Arrimaha Dibadda iyo Qurba-joogta Kenya ayaa sheegtay inay sii wadi doonto wada-hadallada diblomaasiyadeed ee ay la leedahay dowladda Sacuudiga, si looga wada hadlo tallaabooyinka la xiriira cudurka Ebola iyo xayiraadaha lagu soo rogay safarka.

Sacuudiga ayaa hakiyay safarka muwaadiniintiisa ee Kenya, joojiyay bixinta dhammaan noocyada fiisaha ee dadka ka imanaya Kenya, sidoo kalena xaddiday gelitaanka dadka dalkaas ka soo safraya ama soo maray Kenya muddadii 21-ka maalmood ahayd ee ka horreysay safarkooda.

Tallaabooyinkan ayaa saamayn ku yeelan kara dadka Kenyaanka ah ee u safra Sacuudiga arrimo shaqo, waxbarasho, ganacsi iyo gudashada cumrada, iyo sidoo kale xiriirka ganacsi iyo dalxiis ee labada dal.

Dowladda Kenya waxay sheegtay inay aqoonsan tahay xaqa ay dowlad kasta u leedahay inay qaaddo tallaabooyin lagu ilaalinayo caafimaadka muwaadiniinteeda, balse waxay ku dooday in xayiraadaha guud ee Sacuudigu ay ka badan yihiin waxa ay xaaladda caafimaad ee Kenya hadda u baahan tahay.

Wasiirka Caafimaadka Kenya, Aden Duale, ayaa bulshada caalamka ugu baaqay inay dalkiisa ku taageerto dadaallada lagula tacaalayo Ebola, halkii ay ka qaadi lahaayeen tallaabooyin uu ku tilmaamay cambaareyn, xayiraado safar iyo go’doomin.

Dowladda Kenya ayaa ku doodaysa in dadaallada ay ku bixisay baaritaanka, raadraaca dadka xiriirka la yeeshay bukaannada, karantiilka iyo daryeelka caafimaad ay muujinayaan in cudurka lagu hayo xaalad la xakameyn karo.

Kenya waxay sidoo kale sheegtay inay diyaar u tahay inay dowladda Sacuudiga siiso faahfaahin farsamo oo ku saabsan xaaladda cudurka iyo tallaabooyinka caafimaad ee ay qaaday, si go’aannada la xiriira safarka loogu saleeyo xog caafimaad oo sugan.

Khilaafka ka dhashay xayiraadaha Sacuudiga ayaa muujinaya sida cudurrada faafa ay u saamayn karaan xiriirka diblomaasiyadeed, ganacsiga iyo isu-socodka dadka ee dalalka.

Kenya waxay ka cabsi qabtaa in xayiraadaha socdaalku ay dhaawacaan dhaqaalaha, dalxiiska iyo fursadaha shaqo ee muwaadiniinteeda, halka Sacuudiga uu tallaabooyinkiisa ku sababeeyay baahida loo qabo in laga hortago khatarta cudurka.

Arrintan ayaa sidoo kale muhiim u ah dalalka kale ee Afrika, maadaama xayiraado guud oo lagu soo rogo dal uu cudur ka jiro ay saamayn ku yeelan karaan dadka safarka ah iyo dhaqaalaha, xitaa marka faafitaanka cudurka lagu hayo kooxo xiriir dhow leh.

Dowladda Kenya ayaa hadda dadaal ugu jirta sidii ay Sacuudiga ugala heshiin lahayd dib-u-eegista xayiraadaha, iyadoo ku adkaysanaysa in waxa ay bulshada caalamka uga baahan tahay ay yihiin taageero, iskaashi iyo wada-shaqeyn caafimaad, ee aanay ahayn in dalka la go’doomiyo.