Wasiirka Beeraha Xukuumada Somalia oo loo qabtay 48 saacadood

Guddiga Beeraha, Horumarinta Reer Miyiga, Xoolaha iyo Khayraadka Badda ee Golaha Shacabka Soomaaliya ayaa Wasiirka Beeraha iyo Waraabka u qabtay muddo 48 saacadood ah, si uu u soo gudbiyo dukumentiyada iyo xogta la xiriirta xubnaha loo xulay Golaha Hagista Hay’adda Sharciyeynta Adeegyada iyo Baaritaanka Beeraha Soomaaliyeed (SARIS).

Guddiga ayaa sheegay in dukumentiyada uu dalbaday ay muhiim u yihiin hubinta in xulista xubnaha Golaha Hagista hay’adda loo maray habraacyada sharciga, isla markaana la buuxiyey shuruudaha looga baahan yahay xubnaha loo magacaabayo xilalkaas.

Xogta la dalbaday waxaa ka mid ah aqoonsiyada xubnaha, shahaadooyinkooda waxbarasho, warqadaha dembi la’aanta, taariikh-nololeedyadooda iyo warqadaha asluub-wanaagga ee laga helo Guddiga Shaqaalaha Rayidka Qaranka.

Dalabkan ayaa yimid kaddib markii Wasiirka Beeraha iyo Waraabka uu ka jawaabay codsi hore oo guddigu ku doonayay in la siiyo xogta xubnaha loo xulay Golaha Hagista SARIS.

Sida ku cad warqadda guddiga ee ku taariikhaysan 13-kii Oktoobar, wasiirku wuxuu ku dooday in helitaanka macluumaadka gaarka ah ee shaqsiyaadka uu u xulay Golaha Hagista aanu ka mid ahayn shaqada guddiga.

Hase yeeshee, guddiga Golaha Shacabka ayaa ku adkaystay in codsigiisu ku salaysan yahay awoodaha dastuuriga ah ee Baarlamaanka, kuwaas oo u oggolaanaya inuu kormeero howlaha dowladda iyo hay’adaha kale ee qaranka.

Guddigu wuxuu xusay in xogta uu dalbanayo aan loogu talagelin oo keliya helitaanka macluumaadka shaqsiyeed ee xubnaha, balse ay qayb ka tahay baaritaan lagu hubinayo sharciyadda magacaabistooda iyo u-qalmitaankooda xilalka loo xulay.

Guddiga ayaa warqaddiisa ku tixraacay qodobka 95aad ee Dastuurka Federaalka Soomaaliya, kaas oo uu u adeegsaday saldhigga sharci ee korjoogteynta iyo baaritaanka hay’adaha dowladda.

Waxa kale oo uu soo xigtay qodobka 59aad ee xeer-hoosaadka Golaha Shacabka, kaas oo u oggolaanaya guddiyada baarlamaanka inay dowladda iyo hay’adaha kale ka dalbadaan xog iyo warbixinno ay ugu baahan yihiin gudashada waajibaadkooda.

Guddigu wuxuu sheegay in awoodahaas ay saldhig u yihiin codsigiisa, isla markaana ay muhiim tahay in hay’adaha dowladda ay la shaqeeyaan guddiyada Baarlamaanka marka la baarayo arrimaha khuseeya sharciga iyo maamul-wanaagga.

Dhinaca kale, doodda wasiirka ee ku saabsan xogta shaqsiyeed ayaa dhalinaysa su’aal ku saabsan sida loo dheellitirayo ilaalinta xogta gaarka ah iyo waajibaadka korjoogteynta Baarlamaanka. Arrintaas waxaa muhiim u ah in la eego xeerarka khuseeya xogta shaqsiyeed iyo awoodaha sharci ee guddiga.

Mid ka mid ah ujeeddooyinka ugu waaweyn ee codsiga guddiga ayaa ah in la xaqiijiyo in dhismaha Golaha Hagista SARIS loo maray sharciga tirsigiisu yahay LR.32, kaas oo la soo saaray 24-kii Diseembar 2024, laguna aasaasay hay’adda.

Guddigu wuxuu si gaar ah u xusay qodobka 7aad ee sharcigaas, kaas oo qeexaya shuruudaha looga baahan yahay xubnaha Golaha Hagista.

Sidaas darteed, dukumentiyada la dalbaday ayaa guddiga u suuragelin kara inuu isbarbardhigo shuruudaha sharciga iyo aqoonta, waayo-aragnimada iyo xaaladda sharci ee xubnaha la magacaabay.

Haddii ay jiraan shuruudo aan la buuxin ama habraacyo aan la raacin, xogtaasi waxay guddiga ka caawin kartaa inuu soo saaro talooyin ama uu qaado tallaabooyinka ku habboon awoodihiisa sharci.

Si kastaba ha ahaatee, dalabka dukumentiyada keligiis ma caddaynayo in xulista xubnaha SARIS ay sharci-darro ahayd; taas waxaa lagu go’aamin karaa oo keliya marka la helo xogta la codsaday, lana qiimeeyo shuruudaha sharciga iyo habraacyadii la raacay.

Hay’adda Sharciyeynta Adeegyada iyo Baaritaanka Beeraha Soomaaliyeed (SARIS) ayaa qaabilsan arrimaha la xiriira sharciyeynta adeegyada beeraha iyo baaritaannada khuseeya waaxda beeraha.

Hay’adaha noocan ah waxay door ku leeyihiin hubinta tayada iyo waafaqsanaanta adeegyada iyo wax-soo-saarka beeraha, iyadoo hawlahoodu saamayn ku yeelan karaan beeraleyda, ganacsatada, badeecooyinka beeraha iyo kalsoonida lagu qabo nidaamka sharciyeynta dalka.

Sida uu guddigu sheegay, SARIS maamul ahaan way ka madax-bannaan tahay Wasaaradda Beeraha iyo Waraabka, inkasta oo ay siyaasad ahaan hoos timaaddo wasaaradda.

Madax-bannaanida maamul ee hay’addu waxay muhiim ka dhigaysaa in la helo hannaan magacaabis oo waafaqsan sharciga, si xubnaha hagaya hay’addu ay u gutaan waajibaadkooda iyaga oo ku shaqaynaya awoodaha iyo xeerarka loo dejiyey.

Muddada 48-ka saacadood ah ee guddigu u qabtay wasiirka ayaa ah tallaabo uu doonayo inuu ku helo dukumentiyada uu sheegay inay lagama maarmaan u yihiin baaritaanka arrintan.

Waxaa hadda la sugayaa in Wasiirka Beeraha iyo Waraabka uu ku soo gudbiyo muddadaas dukumentiyada la codsaday, ama uu soo bandhigo jawaab sharci oo ku saabsan sababta uu u arko inaan xogtaasi ka mid ahayn waxyaabaha guddigu xaqa u leeyahay inuu dalbado.

Dhanka kale, jawaabta wasiirka iyo dukumentiyada la soo gudbiyo ayaa muhiim u noqon kara in la caddeeyo in xubnaha Golaha Hagista SARIS loo xulay si waafaqsan sharciga aasaaska hay’adda.

Arrintan ayaa mar kale muujinaysa muhiimadda ay leedahay wada-shaqaynta hay’adaha dowladda iyo Baarlamaanka, gaar ahaan marka la baarayo magacaabista madaxda hay’adaha dadweynaha iyo u hoggaansanaanta shuruucda dalka.

Ilaa hadda, xogta la soo bandhigay ma muujinayso natiijada kama dambaysta ah ee baaritaanka guddiga ama tallaabada uu wasiirku ka qaadi doono dalabka cusub.