Kwa indilwa enkondopaleko okukandula po eikuthomwenyo… 486 yiikutha omwenyo momumvo gumwe
AI summary
Esiku lyomagalikano olya gongaleki aaleli,aasita osho wo oshigwana moshitopolwa shaMusati okugalikana pamwe, okusinda nokushonopaleka iimbuluma nomaupyakadhi ga taalela oshilongo.
Sha ikolela kopolisi yaNamibia, okwa dhidhilikwa omayikuthomwenyo geli 486 okuza omumvo gwayi, moka mwa kwatelwa aalumentu yeli 390 naakiintu yeli 83.
Opolisi oya pititha omwaalu ngoka sho kwali taku dhimbulukwa esiku lyomayikuthomwenyo Etitano.
Omusita gongeleki Roman Catholic moshikandjohogololo Anumelenge, Antonius Alugodhi okwa indile oshigwana opo shi kale tashi yambidhidha nkene yena okukwathela uuna ya yakelwa ko kombinga yuudhigu omuntu ena, ihe haku ka hiya uudhigu waantu.
“Oshigwna osha taalela omaupyakandhi ga yooloka ihe osha tila okuga popya opo ya mone omayakulo, oshoka oya kanitha eyinekelo,” ta ti ngaaka.
Alugodhi okwa ti omaupyakandhi ohaga vulu okufala omuntu iikuthe omwenyo oshoka inaya mona omakwatho, ihe ngele ya kwathelwa ohaya ihaye shi ningi.
Omuhingimwenyo muuministeli wuuhaku nonkalo nawa Victoria Hauwanga okwa ti uupyakadhi unene okuhiya uupyakadhi waantu.
“Natu tamekeni okugandja omakwatho ge li mondjila ihe hakuandjakaneka omaupyakandhi gaantu,” ta kumagidha ngaaka.
Hauwanga ta ti, omalongo ogo oshilwitho shimwe tashi vulu okukandula po omaupyakadhi ngoka.
Ta tsikile kutya omuntu ena omadhilaadhilo gokwiikutha omwenyo oha vulu okudhimbululwa momayihumbato gawo.
Uuministeli wuundjolowele nonkalonawa owa li wa pititha uuyelele kutya omayikuthomwenyo moNamibia oge li pombanda menenevi Africa.
“Okuza moomwaalu adhihe ndhoka dha kala nokundhindhilikwa omimvo dha zi ko aalumentu otaya ulike ye li pombanda okwiikutha oomwenyo shoka tashi limbilike,” wa nyola ngaaka.
Sha ikolelela kolopota yopolisi yomumvo gwayi, iipotha yili 520 oya ndhindhilikwa moNamibia okuza muJanuali 2023 sigo o Desemba 2024.
“Iiyetithi yomayikuthomwenyo ongaashi: oluhepo, omakwatathano gopayihole, elongitho nayi lyomalovu niingangamithi, nokwaahe na uuyelele wankene omuntu e na okukonga omakwatho uuna e na uupyakadhi,” ya ti ngaaka.
Ya gwedha ko kutya omaudhigu gomonkalamwenyo, okwaaholike, okwaa na nkene, omaudhigu momazimo, okwiisa uunye ngweye mwene.
Sha ikwatelela kolopota yehangano lyuundjolewele muuyuni World Health Organisation (WHO), kehe momvula ohamu lopotwa iipotha yomayikuthomwenyo ya thika po800 000 muuyuni, naashika otashi ti kutya moosekonde 40 omu na omuntu ti ikutha omwenyo muuyuni awuhe, omanga aantu ye thike po 11 yomaantu ye li 100 000, oya kanitha oomwenyo kuyo yene.
Oopelesenda 79 dhomwaamboka ya lopotwa yi ikutha oomwenyo oya za miilongo mbyoka yi na iiyemo yi li pevi osho wo yopokati.
WHO okwa gandja natango uuyelele kutya omaikutho goomwenyo ohaga vulu okweetwa komaupyakadhi haga kala pokati kookuume ye li Mohole osho wo omatopoko gaaholike, oshimaliwa kaashi po, ekanitho lyiilonga, omaso gaapambele nomahepeko.
*-vkaapanda@nepc.com *
The post Kwa indilwa enkondopaleko okukandula po eikuthomwenyo… 486 yiikutha omwenyo momumvo gumwe appeared first on New Era.
Follow the story
About this article
- Length
- 408 words · 2 min read
- Published
- September 15, 2026
- Byline
- Victoria Kaapanda
- Source
- New Era Namibia