Soomaaliya oo hiigsanaysa in ay WTO ku biirto 2029.

Soomaaliya ayaa hiigsanaysa inay xubin buuxda ka noqoto Ururka Ganacsiga Adduunka (WTO) marka la gaaro 2029, iyadoo dowladda ay waddo diyaar-garowga wejiga xiga ee wada-hadallada ku saabsan xubinnimada.

Sadiiq Cabdikariim Xaaji Ibraahim, oo ah madaxa wada-xaajoodka ganacsiga Soomaaliya, ayaa BBC Somali u sheegay in bartilmaameedkaasi uu adag yahay, balse dowladda ay rajaynayso inay waajibaadka weli u harsan ku dhammaystirto laba ilaa saddex sano gudahood.

“Waa bartilmaameed adag, balse dadaalka dowladda iyo mas’uuliyiinta awgiis, waxaan rajaynaynaa inaan ku dhammaystirno waajibaadyada naga harsan labada ilaa saddex sano ee soo socda,” ayuu yiri Sadiiq.

Hadalkan ayaa yimid kaddib booqasho ay Muqdisho ku yimaadeen khubaro ka socday WTO iyo Xarunta Ganacsiga Caalamiga ah (ITC), kuwaas oo 10 ilaa 15 October dowladda kala shaqeynayay diyaarinta wejiga xiga ee wada-xaajoodka.

WTO ayaa sheegtay in Soomaaliya iyo dalalka xubnaha ka ah ururka ay qorsheynayaan in 2027 la qabto shirkii labaad ee guddiga ka shaqeynaya codsiga xubinnimada Soomaaliya. Shirkii ugu horreeyay ayaa dhacay February 2025, siddeed sano ka badan kaddib markii Soomaaliya ay 2015 si rasmi ah u gudbisay codsigeeda xubinnimada.

Mas’uuliyiinta Soomaaliya ayaa hadda diyaarinaya dukumentiyada looga baahan yahay xubinnimada, ka jawaabaya su’aalaha ay soo gudbiyeen dalalka xubnaha ka ah WTO, isla markaana diyaarinaya soo-jeedinta ku saabsan suuq-geynta badeecadaha iyo adeegyada dalka.

Sadiiq ayaa sheegay in xubinnimada WTO ay Soomaaliya ka caawin karto ballaarinta wax-soo-saarka gudaha iyo kordhinta dhoofinta, gaar ahaan xoolaha oo ah qaybta ugu weyn ee dakhliga dalka kasoo gala dhoofinta.

“Intii aan xoolaha nool oo keliya dhoofin lahayn, waxaan rabnaa inaan Soomaaliya gudaheeda ku farsamayno oo ku baakadayno badeecadaha, isla markaana aan siinno shahaadooyin tayo si ay u gaaraan suuqyada waaweyn ee caalamka,” ayuu yiri.

Wuxuu sheegay in dowladda ay sidoo kale doonayso inay dhiirrigeliso warshadaha yaryar, tayeyso nidaamka hubinta badeecadaha iyo shahaadooyinka, iyadoo Britain, Mareykanka iyo Shiinaha ay ka mid yihiin suuqyada ay Soomaaliya doonayso inay gaarsiiso badeecooyinka gudaha lagu farsameeyo.

Soomaaliya ayaa sidoo kale 2024 xubin buuxda ka noqotay Ururka Bulshada Bariga Afrika (EAC), halka 4 September 2026 ay si rasmi ah uga mid noqotay heshiiska Aagga Ganacsiga Xorta ah ee Qaaradda Afrika (AfCFTA).

WTO waxay sheegtay in wada-hadallada Muqdisho lagu eegay sida waajibaadka Soomaaliya ee heshiisyada gobolka loogu waafajin karo shuruudaha xubinnimada WTO, oo ay ku jiraan wax-ka-beddelka siyaasadaha iyo sharciyada ganacsiga.

Si kastaba, ku biirista WTO si toos ah uma dammaanad qaadayso in badeecadaha Soomaaliya ay si aan xad lahayn u geli doonaan suuqyada caalamka, maadaama dhoofiyeyaashu weli wajihi doonaan canshuuraha iyo shuruudaha caafimaadka, tayada iyo badqabka badeecadaha ee dalalka ay u dhoofinayaan.

Soomaaliya ayaa sidoo kale wajahaysa caqabado ay ka mid yihiin korontada oo qaali ah, amni darrada iyo hay’ado aan weli si buuxda u xoogganayn, kuwaas oo saameeya wax-soo-saarka gudaha iyo awoodda ganacsiyada dalka.