TPLF oo sheegtay sababaha ay ciidankeeda uga saartay Makelle

Ciidamada taageersan TPLF (Tigray People’s Liberation Front) ayaa sheegay inay si ku-meel-gaar ah uga baxeen magaalada Mekelle, oo ah caasimadda gobolka Tigray ee waqooyiga Itoobiya, xilli dagaallada u dhexeeya ciidamada Tigray iyo ciidamada dowladda federaalka Itoobiya ay ku sii dhowaanayaan magaalada.

TPLF, oo muddo dheer awoodda ku lahayd gobolka Tigray, ayaa sheegtay in go’aanka ciidamada looga saaray magaalada uu ku saleysan yahay walaac laga qabo in dagaalka iyo iska horimaadyada ay khatar ku keenaan shacabka ku nool Mekelle. Ururku wuxuu tilmaamay in ka fogaanshaha magaalada ay tahay tallaabo ku-meel-gaar ah oo looga gol leeyahay in la yareeyo khasaaraha shacabka.

Wararka laga helayo gudaha Mekelle ayaa muujinaya in ciidamada taageersan dowladda Itoobiya ay hadda gacanta ku hayaan qaybo muhiim ah oo magaalada ah, kaddib markii ciidamada TPLF ay ka baxeen. Laba qof oo magaalada ku sugan ayaa BBC-da u sheegay in ciidamada dowladda iyo kuwa xulafada la ah ay gudaha u galeen magaalada.

Mid ka mid ah dadka deegaanka ayaa sidoo kale sheegay in adeegga taleefannada gacanta uu bilaabay inuu dib uga soo laabto qaybo ka mid ah Mekelle. Arrintan ayaa muhiim u ah dadka deegaanka, maadaama isgaarsiintu ay saameyn weyn ku yeelatay dagaalladii hore ee gobolka, iyadoo marar badan la jaray adeegyada isgaarsiinta xilliyada ay colaadaha socdaan.

Dagaalladan cusub ayaa yimid kaddib toddobaadyo ay xiisad iyo iska horimaadyo ka jireen waqooyiga Itoobiya. Dagaalladu kuma koobna oo keliya Tigray, balse waxay sidoo kale saameeyeen qaybo ka mid ah gobollada Afar iyo Amhara, iyadoo ciidamada dowladda federaalka ay taageero ka helayaan xoogag xulafo la ah.

Colaadda Tigray ayaa ah mid xasaasi ah, maadaama gobolka uu horey u galay dagaal aad u ba’an oo u dhexeeyay dowladda Itoobiya iyo TPLF, kaas oo socday intii u dhaxaysay 2020 iyo 2022. Dagaalkaas waxaa ka dhashay dhimasho badan, barakac iyo burbur baahsan, waxaana ugu dambeyn la gaaray heshiis xabbad-joojin ah oo lagu soo afjaray dagaalladii waaweynaa.

Sidaas darteed, dib-u-soo-noqoshada dagaallada ayaa sare u qaadaysa walaaca laga qabo in heshiiskii nabadeed uu burburo, iyadoo labada dhinac ay mar kale isku arki karaan goobihii ay dagaalladu ka dhaceen sannadihii hore.

Mekelle oo ah xarunta siyaasadeed iyo maamulka Tigray ayaa muhiimad gaar ah ku leh colaadda. Haddii dagaalladu sii gaaraan magaalada ama ay si joogto ah ugu fidaan hareeraheeda, waxaa laga cabsi qabaa in xaaladdu saameyn weyn ku yeelato shacabka iyo adeegyada aasaasiga ah.

Saameynta gobolka ayaa sidoo kale walaac laga muujinayaa. Itoobiya waxay xuduud la wadaagtaa dalal ay ka mid yihiin Eritrea, Sudan, Kenya iyo Soomaaliya, halka Tigray-na uu xuduud la leeyahay Eritrea. Sidaa darteed, dagaal cusub oo ka qarxa waqooyiga Itoobiya wuxuu yeelan karaa saameyn ka baxsan gudaha dalka, gaar ahaan haddii dalalka deriska ah ama xoogagga hubeysan ee gobolka ay si toos ah ama dadban ugu lug yeeshaan.

Xaaladda Mekelle ayaa sidaas darteed noqonaysa mid si dhow loo la socdo, iyadoo su’aasha ugu weyn ay tahay in ka bixitaanka TPLF uu yahay tallaabo ku-meel-gaar ah oo looga gol leeyahay ilaalinta shacabka, mise uu noqon doono bilowga isbeddel ballaaran oo ku yimaada jihada dagaalka Tigray.