Iran oo ka fiirsaneysa jawaabta qorshe uu soo jeediyey Mareykanka

Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Iran, Cabbaas Araqchi, ayaa sheegay in Tehran ay weli dib u eegis ku hayso jawaabta ay Mareykanka ka heshay qorshe la xiriira dib u furista Marinka Hormuz, iyadoo labada dhinac ay sii wadaan xiriir diblomaasiyadeed oo dadban.

Araqchi ayaa sheegay in Iran ay horay u gudbisay qorshe ay ugu magac dartay “Qorshaha Toddobada Maalmood”, kaas oo la xiriira sidii xaaladda ka taagan Marinka Hormuz wax looga qaban lahaa iyo sidii marinka muhiimka ah ee maraakiibta ganacsiga iyo shidaalka dib loogu furi lahaa muddo toddoba maalmood gudahood ah.

Wasiirka ayaa hadalkiisa ku sheegay in Tehran ay heshay aragtida iyo jawaabta dhinaca Mareykanka ee ku aaddan qorshaha ay soo bandhigtay Iran, balse aan weli la gaarin go’aan kama dambeys ah oo ku saabsan tallaabada xigta.

“Waxaan soo bandhignay qorshaheenna, kaas oo aan u bixinnay ‘Qorshaha Toddobada Maalmood’, waxaana sidoo kale maqalnay aragtida dhinaca Mareykanka ee ku aaddan qorshahaas,” ayuu yiri Araqchi, sida ay baahisay wakaaladda Tasnim.

Wuxuu intaas ku daray in dowladda Iran ay hadda si taxaddar leh u qiimeyneyso waxa uu Mareykanku ka jawaabay, iyadoo aan Tehran weli shaacin haddii ay aqbashay ama ay wax ka beddel ku samaynayso qodobada Washington soo jeedisay.

“Hadda waxaan dib u eegis ku sameyneynaa aragtida Mareykanka, waxaana filayaa inaan jawaabteenna bixin doonno maalmaha soo socda gudahood,” ayuu yiri wasiirka Arrimaha Dibadda Iran.

Marinka Hormuz ayaa ah mid ka mid ah marin-biyoodka ugu muhiimsan dunida, maadaama uu isku xiro Gacanka Faaris iyo Gacanka Cumaan, isla markaana uu yahay waddo muhiim u ah dhoofinta shidaalka iyo gaaska dalalka Khaliijka.

Dalalka ay maraakiibtoodu si joogto ah uga gudbaan marinkan waxaa ka mid ah kuwa dhoofiya shidaalka sida Sacuudiga, Imaaraadka Carabta, Kuwait, Qatar iyo Ciraaq, halka dhinaca kale uu marinku muhiim u yahay ganacsiga caalamiga ah.

Sidaas darteed, xaalad kasta oo ku timaadda ammaanka iyo maraakiibta isticmaasha Hormuz waxay si toos ah saameyn ugu yeelan kartaa suuqa shidaalka, qiimaha gaadiidka badda iyo dhaqaalaha caalamka.

Iran ayaa muddo dheer lahayd awood ay ku saameyn karto dhaqdhaqaaqa maraakiibta ku socda marinkan, waxaana marar badan khilaafaadka Tehran iyo Washington ay sababeen walaac ku saabsan suurtagalnimada in Hormuz loo adeegsado cadaadis siyaasadeed ama militari.

Araqchi ayaa sidoo kale sheegay in xiriirrada diblomaasiyadeed ee u dhexeeya Iran iyo Mareykanka ay weli socdaan, inkastoo labada dhinac aysan si toos ah u wada hadlin.

Wuxuu sheegay in farriimo la is-weydaarsanayo iyadoo la adeegsanayo dhexdhexaadiyeyaal, taas oo muujinaysa in waddada diblomaasiyadeed aan weli la xirin.

Dhexdhexaadinta noocan ah ayaa labada dhinac u oggolaanaysa inay gudbiyaan dalabaad, jawaabo iyo shuruudo iyagoo aan si toos ah miiska wada-hadalka ugu wada fariisan.

Haddii qorshaha Toddobada Maalmood uu noqdo mid ay labada dhinac isku fahmaan, waxaa suuragal ah in arrinta Hormuz ay noqoto mid ka mid ah qodobada ugu horreeya ee lagu tijaabiyo heshiis ballaaran oo lagu yareynayo xiisadda u dhexeysa Iran iyo Mareykanka.

Hadda indhaha ayaa ku haya jawaabta rasmiga ah ee Tehran ay ka bixin doonto soo-jeedinta ama aragtida Washington.

Haddii Iran ay ku qanacdo jawaabta Mareykanka, waxaa suuragal ah in labada dhinac ay u gudbaan tallaabooyin wax ku ool ah oo lagu fulinayo qorshaha toddobada maalmood, gaar ahaan arrimaha la xiriira ammaanka marinka, dhaqdhaqaaqa maraakiibta iyo yareynta khatarta isku dhaca.

Haddii ay Tehran u aragto in jawaabta Mareykanku aysan buuxin shuruudaheeda, wada-hadalladu waxay geli karaan marxalad kale oo adag, iyadoo Iran ay dib u soo jeedin karto shuruudo dheeraad ah.

Hadallada Araqchi ayaa sidaas muujinaya in waddada diblomaasiyadeed ay weli furan tahay, balse heshiis kama dambeys ah oo ku saabsan dib u furista Marinka Hormuz aan weli la gaarin.