Taliyaha AUSSOM oo Soomaalida ugu baaqay iney dalkooda u tashadaan

Taliyaha Ciidamada Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM), Lieutenant General Sam Kavuma, ayaa sheegay in mustaqbalka Soomaaliya iyo xal u helidda caqabadaha dalka ay ugu dambeyn ku xiran yihiin Soomaalida, isagoo ugu baaqay dhinacyada siyaasadda iyo bulshada inay ka gudbaan khilaafaadka jira, isla markaana wada-hadal iyo is-afgarad lagu go’aamiyo jihada uu dalku qaadayo.

Kavuma ayaa sheegay in taageerada caalamiga ah ay muhiim u tahay xoojinta amniga Soomaaliya iyo taageeridda ciidamada dalka, balse aysan beddeli karin doorka Soomaalida ee go’aaminta mustaqbalka dalkooda.

“Soomaaliya iyagaa iska leh,” ayuu yiri Kavuma, isagoo ku adkeystay in Soomaalidu marka hore ay tahay inay qeexaan nooca Soomaaliya ay doonayaan mustaqbalka, kaddibna ay iska kaashadaan sidii loo gaari lahaa himiladaas.

Hadalkan ayaa kusoo beegmaya xilli Soomaaliya ay ku jirto marxalad muhiim ah oo la xiriirta kala-guurka amniga, iyadoo mas’uuliyadda amniga si tartiib ah loogu wareejinayo ciidamada dowladda Soomaaliya, halka AUSSOM ay weli door muhiim ah ka qaadanayso taageerada iyo howlgallada wadajirka ah.

Taliyaha AUSSOM ayaa sheegay in khilaafaadka siyaasadeed iyo kuwa kale ee gudaha Soomaaliya aysan xal u helin karin ciidamo shisheeye ama taageero caalami ah oo keliya.

Wuxuu ku baaqay in Soomaalidu ay si nabad ah uga wada hadlaan arrimaha kala aragti duwanaanshaha ka dhex abuuray, ayna gaaraan heshiis ku saabsan jihada siyaasadeed iyo amni ee dalka.

Fariinta Kavuma ayaa si gaar ah u taabanaysa xiriirka ka dhexeeya xasilloonida siyaasadeed iyo amniga, maadaama khilaafaadka gudaha uu saameyn ku yeelan karo awoodda dowladda iyo hay’adaha amniga ee fulinaya mas’uuliyadda dalka.

Dhinaca kale, dowladda Soomaaliya iyo beesha caalamka ayaa muddooyinkii dambe xoogga saarayay in ciidamada Soomaaliyeed ay si tartiib ah ula wareegaan masuuliyadda amniga, si loo gaaro nidaam amni oo Soomaaliya ay si buuxda u maamusho.

Kavuma ayaa sidoo kale ka hadlay caqabadda ugu weyn ee hortaagan howlgalka AUSSOM xilligan, taas oo ah helitaanka dhaqaale iyo taageero saadka ah oo ku filan.

Taliyaha ayaa sheegay in hoos u dhaca ama joogsiga taageerada Xafiiska Taageerada Qaramada Midoobay ee Soomaaliya (UNSOS) uu si weyn u saameyn karo howlaha AUSSOM.

UNSOS ayaa AUSSOM siisa taageero dhinacyo badan leh oo ay ka mid yihiin cunto, biyo, shidaal, gaadiid, adeegyo caafimaad, daad-gureynta dhaawacyada, dayactirka qalabka, adeegyada injineernimada, isgaarsiinta iyo taageerada la xiriirta miinooyinka iyo walxaha qarxa. Qaramada Midoobay ayaa sheegtay in UNSOS ay sidoo kale taageerto ciidamada ammaanka Soomaaliya ee ka qeybgalaya hawlgallada wadajirka ah.

Sidaas darteed, hoos u dhac ku yimaada taageeradan ma saameynayo oo keliya dhinaca maamulka howlgalka, balse wuxuu taaban karaa awoodda ciidamada ku sugan goobaha howlgallada.

Kavuma ayaa sheegay in UNSOS ay bixiso ku dhowaad 85 boqolkiiba baahiyaha taageero ee howlgalka AUSSOM, taas oo muujineysa heerka uu howlgalka ugu tiirsan yahay nidaamka saadka ee Qaramada Midoobay.

Haddii taageeradaas la waayo iyadoo aan la helin ilo kale oo dhaqaale iyo saadka ah, waxaa dhici karta in howlaha AUSSOM ay la kulmaan caqabado la xiriira dhaq-dhaqaaqa ciidamada, sahayda, caafimaadka, gaadiidka iyo adeegyada kale ee lagama maarmaanka u ah joogitaanka ciidamada ee goobaha ay ka howlgalaan.

UNSOS lafteedu waxay ka digtay in dhibaatooyinka dhinaca lacagta iyo helitaanka dhaqaale ay saameyn ku yeelan karaan howlaha AUSSOM, iyadoo Qaramada Midoobay ay ku baaqday in la ballaariyo tirada deeq-bixiyeyaasha iyo in la helo maalgelin muddo-dheer ah si loo sii wado guulaha amni ee Soomaaliya.

Arrinta kale ee walaaca dhalisay ayaa ah mustaqbalka UNSOS kaddib 31-ka December 2026.

Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay ayaa bishii December 2025 kordhiyay waajibaadka AUSSOM ilaa 31-ka December 2026, iyadoo loo oggolaaday Midowga Afrika inuu Soomaaliya ku hayo ilaa 11,826 askari oo ka tirsan ciidamada iyo booliska howlgalka.

Dhinaca kale, Mareykanka ayaa July 2026 ku wargeliyay Midowga Afrika inuusan taageeri doonin sii socoshada taageerada UNSOS wixii ka dambeeya dhammaadka 2026, inkastoo Washington ay sheegtay inaysan diiddanayn in la cusbooneysiiyo howlgalka AUSSOM laftiisa.

Arrintan ayaa dhalisay walaac ku saabsan sida loo heli doono nidaam kale oo daboola kharashaadka iyo adeegyada saadka ee hadda ay UNSOS bixiso.

Kavuma wuxuu xusay in taageerada UNSOS aysan ku koobneyn ciidamada Midowga Afrika oo keliya, balse ay gaarto ciidamada ammaanka Soomaaliya ee ka qeybqaata howlgallada wadajirka ah.

Qaramada Midoobay waxay si rasmi ah u sheegtay in UNSOS ay taageero saadka ah siiso ciidamada Qaranka Soomaaliya iyo Booliska Soomaaliyeed ee ku howlan howlgallada wadajirka ah ama isku-duwan ee AUSSOM. Qaraarka 2809 wuxuu oggolaaday in taageeradaas lagu gaarsiiyo ilaa 20,900 xubnood oo ka tirsan Ciidanka Qaranka Soomaaliya iyo Booliska Soomaaliyeed, iyadoo taageerada lagu maalgelinayo Sanduuqa Aaminaadda ee ay maamusho UNSOS.

Sidaas darteed, haddii taageerada la yareeyo ama la waayo, Dowladda Federaalka, Midowga Afrika iyo dalalka ciidamada ku tabaruca waxay wajihi doonaan baahida ah inay raadiyaan ilo kale oo lagu sii wado sahayda iyo howlaha amni.

AUSSOM ayaa hadda ku jirta marxalad muhiim ah oo la xiriirta qorshaha kala-guurka amniga Soomaaliya.

Ujeeddadu waa in ciidamada Soomaaliya ay si tartiib ah ula wareegaan mas’uuliyadda amniga, iyadoo ciidamada Midowga Afrika ay kaalin taageero iyo talo bixin ah ka qaadanayaan goobaha ay weli ku sugan yihiin.

Laakiin kala-guurkaasi wuxuu u baahan yahay in ciidamada Soomaaliya ay helaan awood ku filan oo dhinacyada ciidanka dhulka, saadka, caafimaadka, gaadiidka, isgaarsiinta iyo awoodaha cirka iyo badda ah.

Kavuma ayaa horey u sheegay in ka hor inta aan ciidamada AUSSOM laga saarin goob kasta loo baahan yahay in si dhab ah loo qiimeeyo heerka khatarta iyo awoodda ciidamada Soomaaliyeed ee la wareegaya masuuliyadda.

Tani waxay muhiim u tahay qorshaha kala-guurka, maadaama bixitaanka ciidamo shisheeye iyadoo aan la helin awood Soomaaliyeed oo ku filan ay abuuri karto farqi amni.

Muhiimadda UNSOS waxaa si fiican looga fahmi karaa nooca adeegyada ay bixiso.

AUSSOM waxay ciidamo ku leedahay meelo kala duwan oo Soomaaliya ah, waxaana ciidamadaas u baahan yihiin in si joogto ah loo gaarsiiyo cunto, biyo, shidaal iyo qalab, iyadoo sidoo kale loo baahan yahay gaadiid iyo adeegyo caafimaad.

UNSOS waxay tusaale ahaan sheegtay in bishii Agoosto 2026 ay Soomaaliya gudaheeda gaarsiisay ciidamada AUSSOM iyo ciidamada ammaanka Soomaaliya qiyaastii 240 tan oo raashin ah bil kasta, taas oo qeyb ka ah silsiladda saadka ee howlgalka.

Taageerada ayaa sidoo kale ku lug leh daad-gureynta askarta dhaawacanta, adeegyada diyaaradaha iyo gaadiidka, dayactirka qalabka iyo dhismaha goobaha ay ciidamada ku sugan yihiin.

Sidaas darteed, dhaqaale-yaridu waxay si toos ah u taaban kartaa awoodda ciidamada ee inay sii joogaan goobaha fogfog ama ay sameeyaan howlgallo joogto ah.

Caqabadda maalgelinta AUSSOM ma ahan arrin cusub, waxaana muddo socday dadaallo lagu raadinayo dhaqaale dheeraad ah.

Midowga Yurub ayaa April 2026 ku dhawaaqay €75 milyan oo loogu talagalay AUSSOM, taas oo Midowga Yurub ku tilmaamay qayb ka mid ah taageeradiisa joogtada ah ee howlgalka.

Boqortooyada Midowday ayaa sidoo kale horey u bixisay in ka badan $30 milyan oo lagu taageerayo kala-guurka amniga Soomaaliya, iyadoo $8 milyan loo qoondeeyay UNSOS iyo $22 milyan AUSSOM.

Si kastaba, taageerooyinkan waxay muujinayaan in dalal kale ay qeyb ka yihiin maalgelinta amniga Soomaaliya, balse dhibaatada hadda taagan ayaa ah sidii loo heli lahaa nidaam dhaqaale oo waara haddii taageerada UNSOS ay isbeddesho dhammaadka 2026.

Hadallada Kavuma waxay isku xireen laba arrimood oo muhiim ah: mas’uuliyadda Soomaalida ee mustaqbalka siyaasadeed iyo amni ee dalka iyo baahida loo qabo taageero caalami ah inta lagu jiro kala-guurka.

Dhinaca koowaad, wuxuu ku adkeystay in Soomaalidu ay tahay cidda go’aamineysa nooca Soomaaliya ay rabto iyo sida loo gaari karo.

Dhinaca labaad, wuxuu ka digay in ciidamada Soomaaliyeed iyo AUSSOM ay weli u baahan yihiin taageero caalami ah inta lagu jiro marxaladda kala-guurka, gaar ahaan dhinaca saadka iyo dhaqaalaha.

Sidaas darteed, hadalka taliyaha wuxuu xambaarsan yahay fariin ah in taageerada caalamiga ahi ay tahay taageero awood siinaysa, balse aysan beddeli karin mas’uuliyadda siyaasadeed iyo tan amni ee Soomaalida.

Haddii taageerada UNSOS ay yaraato ama aysan helin nidaam beddel ah marka la gaaro dhammaadka 2026, Dowladda Federaalka Soomaaliya, Midowga Afrika, Qaramada Midoobay iyo dalalka taageera Soomaaliya waxay wajihi doonaan baahida ah in la sameeyo qorshe cusub oo lagu sii wado adeegyada saadka.

Dhanka Soomaaliya, waxaa muhiim noqon doona in ciidamada qaranku yeeshaan awood ay si tartiib ah ula wareegaan shaqooyinka ay hadda taageeraan AUSSOM iyo UNSOS, iyadoo la xoojinayo saadka gudaha, gaadiidka, caafimaadka ciidamada, qalabka iyo awoodaha kale ee lagama maarmaanka u ah hawlgallada.

Ugu dambeyn, fariinta Lieutenant General Sam Kavuma waxay ku soo beegmaysaa xilli Soomaaliya ay wajahayso laba marxaladood oo isku mar socda: kala-guurka amniga oo mas’uuliyadda loo wareejinayo ciidamada Soomaaliyeed iyo hubanti la’aanta ku saabsan maalgelinta iyo taageerada saadka ee AUSSOM wixii ka dambeeya dhammaadka 2026.

Qaramada Midoobay waxay weli sheegtay in AUSSOM ay muhiim u tahay dadaallada xasilinta Soomaaliya, balse waxay sidoo kale tilmaantay baahida loo qabo in la helo maalgelin waarta iyo in la ballaariyo saldhigga deeq-bixiyeyaasha.