KATIMA MULILO – Muzamaisi wasipokola yapumuzi famusebezi Bollen Sankwasa uhupula sabo, kutokwa sikuka ni buitomboli zetoloka musipili wahae wakusiya tuto ni lubasi lwahae kuyolwanela tukuluho yanaha. Sankwasa yana ni lilimo zemashumi asupile kazene kanako yacwale, naize musipili wahae nokalile kakuhulela mwalubasi lone luitengile mwakopano yaCaprivi African National Union (CANU), ili yene kile kopana ni Swapo.
Mahe nalekisa makadi aCANU, mi malumahe, nyandi Sam Musialela, nabile nikabelo mwakutateka kopano. Sankwasa naize kuitenga mwalipolitiki kwalubasi lwahae kwamuhulisa kuli ni yena alemuhe taba yapuso yabukoba. Uhupula kukwahae wamuuna mwanashimbelangwa ki mapokola babukoba kuyobuziwa lipuzo.
“Nako kaufela makuwa hane batahanga, kutonga sukulu waka, nikumubuzaka lipuzo kwande, haluzibi kuli neli kai” Sankwasa ahupula. Sukulu wahae nayo kutanga akatezi. “Konji hayokuta akatezi, nikunatiwa,” nabulezi. Likezo zeo kaufela zahulisa maikutu akuli alwanisane ni puso yabukoba.
Sankwasa naize musunga hauzuha mwalilimo za1960 mwaKatima Mulilo, bababazi balipolitiki nebabata kuya niyena kono mahe ahana kakuli nasali mwanana. “Neni itukiselize kuya nibona, kono bome bahana kakuli neni sali mwanana,” nabulezi.
Mwasilimo sa1974, hane ali kwasikolo sa litopa zepahami saSimataa, naize muzwale yana nyezi kezalaa hae, ili yene ili ticele kwasikolo salitopa zakwatasi saLusu, amuzibahaza kwalipolitiki zenepatilwe, mi busihu nayanga kuyoteleza kwalipatalazo zaSwapo kuzwelela naha Tanzania. “Kanako ya 09h00 yabusihu nenitobanga, kuya kwandu yahae.
Nakwalula wayalesi. Mi cwale neluteleza batu babanze bapatalaza kuzwelela DareSalaam… kulukupa kuli luyokopana ni bona,” nabulezi. Lipatalazo kungelela cwalo ni minahano yamalumahe yanali kwandaa naha zamukolwisa kuli ni yena aye.
Pili asikasiya kale naha Sankwasa akena mwamungendenge waku ongaonga babanca mwasikiliti saZambezi, kungelela cwalo ni mwalibaka zecwale kaSibbinda, Masokotwani ni Kasheshe, mi babañwi basila museto. Kasilimo sa 1975 ayoikopanya ni babañwi kwandaa naha kuyolwanela tukuluho. “Haniya mwasilimo sa1975, nalumelwa kubakuluna. Nelulikana 300 nikufita,” nabulezi.
Sikwata nebakile balumelwa kwaShatotwa mwanaha Zambia kwalituto zasisole.
Mwasilimo sa 1976 neli yomuñwi wabalishumi kabaketalizoho bane baketilwe kuya mwanaha India kuyo ituta lituto zeketahani zasisole. Kasamulaho ayokuta kuliba kone ikolotela ndwa mi naf ilwe musebezi wakuluta babañwi mwakulwanela.
Sankwasa ukile ahupula lindwa zene kolotela mwasikiliti sa Zambezi kungelela cwalo ni zakutaseza Wenela ni Katima Mulilo mwasilimo sa1977.
Naize litasezo zeo neli zabutokwa kulyanganisa ni kuyembulula maikuto asipokola sanaha South Africa. Kuyena tulo yetuna neli kufelisa kuhaniswa kuzamaya kone kuliteni nako yabukoba. Naize batu mwasikiliti saZambezi nebasalumelelwi kuya kwalibaka zeñwi zanaha South West Africa.
Sankwasa nabelekile kuba muzama isiwasi pokola mwaliki liti za Zambezi ni Kavango, pili asikashimbululelwa kwaWindhoek, Mariental ni Hoachanas. Fa hasapumuzi famusebezi, seli mulimi walikomu ni lico kwamunzi wahae kwaLusu.
*-anakale@nepc.com.na *
The post Neni itukiselize kushwela naha Namibia… Sankwasa uhupula mazazi amansu kwandaa naha appeared first on New Era.
