Xiisad cusub oo ka dhex aloosan dalalka Iran iyo Pakistan

Waxaa sare u kacay qiimaha gaaska dareeraha ah ee LPG-ga ee dalka Pakistan, kaddib markii la hakiyay soo dejinta gaaska uga iman jiray dalka Iiraan, taas oo ka dhalatay xiritaanka goobo muhiim ah oo ganacsiga labada dal isaga kala gudbo.

Warbixino ay baahisay wakaaladda wararka ee Reuters ayaa sheegaya in hakadka ku yimid gaadiidka badeecadaha ee xuduudda Pakistan iyo Iiraan uu sababay yaraanshaha gaaska LPG-ga, kaas oo muhiim u ah qoysaska Pakistan u isticmaala karinta cuntada iyo baahiyaha kale ee maalinlaha ah.

Labada marin ee xuduudda ee Gabd-Rimdan iyo Taftan ayaa la xiray 17-kii Oktoobar 2026, tallaabadaas oo hakisay soo dejinta gaaska Iiraan uga gudbi jiray Pakistan. Dowladda gobolka Balochistan ee Pakistan ayaa sheegtay in xiritaanka uu la xiriiro arrimo amni iyo dadaallada lagula dagaallamayo tahriibka badeecadaha.

Dhanka kale, mas’uuliyiinta Iiraan ayaa arrinta ku tilmaamay mid la xiriirta caqabado farsamo iyo habraacyada ganacsiga, halka ay soo baxeen su’aalo la xiriira cadaadis kaga imaan kara Mareykanka oo ku aaddan ganacsiga Pakistan la leedahay Iiraan.

Ganacsatada gaaska ayaa sheegay in qiimaha haanta LPG-ga ee 12-ka kiiloogaraam ah uu maalmo gudahood ka kacay 4,500 rupee oo Pakistan ah, una dhiganta qiyaastii $16, isla markaana gaaray 7,000 rupee oo u dhiganta $25.

Kororka qiimaha ayaa walaac ku abuuray qoysaska iyo ganacsatada, iyadoo laga cabsi qabo in qiimuhu uu sii kordho haddii aan dib loo soo celin sahaydii gaaska ee ka imaan jirtay Iiraan.

Warbixinnadu waxay tilmaamayaan in qiimuhu meelo ka mid ah Pakistan uu intaas ka sarreeyo. Magaalada Lahore, haanta 12-ka kiiloogaraam ah ayaa lagu soo warramay inay gaartay 7,500 rupee, halka magaalada Skardu ay ka gaartay 8,200 rupee.

Ganacsatada ayaa ka digay in haddii hakadka ganacsigu sii socdo ay sii xoogeysan karto yaraanshaha gaaska, taas oo saameyn ku yeelan karta qoysaska iyo ganacsiyada ku tiirsan shidaalkan.

Sida ay sheegtay Ururka Gaaska LPG-ga ee Pakistan, dalkaasi wuxuu maalin kasta Iiraan ka soo dejisan jiray ku dhowaad 7,000 oo tan oo gaaska LPG ah.

In ka badan 4,000 oo tan oo gaaskaas ah ayaa maalin kasta mari jiray marinka xuduudda ee Gabd-Rimdan, sida uu sheegay Shams-ul-Haq, oo horay u soo noqday madaxweynaha Rugta Ganacsiga iyo Warshadaha ee magaalada Gwadar.

Hakadka ku yimid marinkaas ayaa sidaas darteed si weyn u saameeyay sahaydii gaaska ee suuqyada Pakistan.

Boqolaal gaari oo xamuul ah, oo ay ku jiraan booyado sida gaaska LPG-ga, ayaa ku xannibmay labada dhinac ee xuduudda, taas oo sii adkeysay in badeecadaha la gaarsiiyo suuqyada.

Xiritaanka xuduudaha ayaa sidoo kale dhaliyay su’aalo ku saabsan saameynta cadaadiska Mareykanka iyo cunaqabateynta saaran Iiraan ay ku yeelan karaan ganacsiga labada dal.

Pakistan ayaa sheegtay inay u hoggaansamayso nidaamyada cunaqabateynta caalamiga ah ee khuseeya, iyadoo mas’uuliyiinta dalkaasi ay sidoo kale xiritaanka ku sababeeyeen arrimo amni iyo la dagaallanka tahriibka.

Si kastaba ha ahaatee, lama xaqiijin in cadaadis Mareykan uu ahaa sababta tooska ah ee keentay xiritaanka marinnada ganacsiga. Iiraan ayaa dhinaceeda sheegtay in xuduudaheedu furan yihiin, isla markaana aysan jirin xayiraad ay iyadu saartay dhoofinta badeecadaha, oo uu ku jiro gaaska LPG-ga.

Safiirka Iiraan u fadhiya Pakistan, Reza Amiri Moghadam, ayaa 25-kii Oktoobar sheegay in isbeddello lagu sameeyay habraaca dukumentiyada soo dejinta ee Pakistan ay caqabad ku noqdeen dhaqdhaqaaqa badeecadaha ka imanaya Iiraan, isla markaana labada dhinac ay wadahadallo ka wadaan sidii loo xallin lahaa arrinta.

Hakadka ku yimid ganacsiga ayaa saameyn ku yeeshay badeecado kale oo ay labada dal kala iibsan jireen. In ka badan 1,000 konteenar oo badeecado ay ka mid yihiin baradho, moos iyo bariis uga socday Pakistan kuna wajahnaa Iiraan ayaa sidoo kale la sheegay inay dib u dhaceen.

Inkasta oo marinka Gabd-Rimdan dib loo furay Arbacadii si loo oggolaado dhoofinta badeecadaha Pakistan ee sida fudud u xumaan kara, haddana soo dejinta gaaska LPG-ga ayaa weli wajahaysay caqabado.

Ururka Gaaska LPG-ga ee Pakistan ayaa ka digay in haddii aan si degdeg ah loo xallin khilaafaadka iyo caqabadaha xuduudaha, ay sii kordhi karaan yaraanshaha gaaska iyo qiimaha shidaalka, taas oo culays dheeraad ah saari karta nolosha dadka iyo dhaqaalaha dalka.

Iiraan iyo Pakistan ayaa wada-tashiyo ka wada sidii loo fududeyn lahaa isu socodka badeecadaha, hase yeeshee weli waxaa jira walaac ku saabsan muddada ay qaadan karto soo celinta sahaydii gaaska iyo xasilloonida qiimihiisa.

Warbixinnadii ugu dambeeyay ee 25-ka Oktoobar ayaa sheegaya in Iiraan ay beenisay inay iyadu joojisay dhoofinta LPG-ga, iyadoo caqabadaha hadda jira ku eedeysay habraacyada soo dejinta ee Pakistan.