Dadaallo dib loogu soo celinayo wadahadallada DF iyo Mucaaradka oo socda

Ilo xog-ogaal ah ayaa sheegaya in ay socdaan dadaallo diblomaasiyadeed oo lagu doonayo in dib loogu bilaabo wada-hadallada u dhexeeya Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo dhinacyada mucaaradka, kaddib markii kulamadii hore ay ku dhammaadeen is-afgarad la’aan.

Dadaalladaasi ayaa kusoo beegmaya xilli khilaafka siyaasadeed ee Soomaaliya uu weli salka ku hayo arrimo ay ka mid yihiin qaabka doorashooyinka, wax-ka-beddelka dastuurka iyo hannaanka siyaasadeed ee dalka.

Bulshada caalamka ayaa horey ugu baaqday dhinacyada Soomaalida inay dib ugu laabtaan miiska wada-hadalka. Midowga Afrika ayaa bishii May sheegay in wada-hadalladii u dhexeeyay Dowladda Federaalka iyo Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed ay ku dhammaadeen heshiis la’aan, isagoo ku baaqay wada-hadal loo dhan yahay, tanaasul iyo xal siyaasadeed.

Sidoo kale, dowlado iyo hay’ado caalami ah oo ay ku jiraan Qaramada Midoobay, Midowga Yurub iyo dowlado reer Yurub ah ayaa hore ugu baaqay dhinacyada Soomaaliya inay si degdeg ah dib ugu bilaabaan wada-hadallada, isla markaana ay gaaraan heshiis ku saabsan hannaanka doorashada.

Inkasta oo dowladda federaalku ay sheegtay in albaabkeedu u furan yahay wada-hadalka, haddana dhinacyada mucaaradka ayaa weli qaba tabashooyin ku saabsan qaabka loo wajahayo doorashada iyo arrimaha dastuurka.

Wasiirka Warfaafinta Soomaaliya ayaa 10-kii Sebtembar sheegay in dowladda ay diyaar u tahay in ay dib ugu laabato miiska wada-hadalka, isagoo xusay in kulamadii hore lagu heshiiyay qaar ka mid ah qodobadii la isku hayay, halka qodobo kale ay weli u baahan yihiin wada-xaajood dheeraad ah.

Dhanka kale, hoggaamiyeyaasha mucaaradka ayaa sheegay in wada-hadalladu aysan horumar ku filan sameyn. Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Sheekh Shariif Sheekh Axmed, ayaa 18-kii Sebtembar sheegay in wada-hadalladu hakad galeen, isagoo dowladda ku eedeeyay in aysan danaynayn in heshiis laga gaaro khilaafka siyaasadeed.

Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed ayaa isna Qaramada Midoobay ka dalbaday in ay door weyn ka qaadato wada-hadallada, isla markaana ay taageerto hannaan dhex-dhexaadin iyo dammaanad caalami ah oo lagu hubinayo fulinta heshiis kasta oo ay dhinacyada Soomaalidu gaaraan.

Xaaladda hadda taagan waxay muujinaysaa in dadaalka diblomaasiyadeed ee lagu doonayo in dhinacyada Soomaalida lagu soo celiyo miiska wada-hadalka uu weli socdo, balse khilaafka u dhexeeya dhinacyada siyaasadda uu weli yahay caqabad weyn.

Waxaa sidoo kale jira kala aragti duwanaansho ku saabsan cidda qaadaysa tallaabada xigta iyo shuruudaha lagu bilaabayo wada-hadal cusub. Mucaaradku wuxuu dalbanayaa wada-hadal loo dhan yahay iyo hannaan ay dhinacyadu ku wada siman yihiin, halka dowladda ay sheegtay inay diyaar u tahay wada-xaajood balse ay diiddan tahay tallaabooyin ay u aragto kuwo wax u dhimaya xasilloonida dalka.

Sidaas darteed, furaha xal waara wuxuu weli ku jiraa in dhinacyada Soomaalidu ay helaan hannaan ay si toos ah ugu wada hadlaan, isla markaana ay heshiis siyaasadeed ka gaaraan arrimaha doorashada, dastuurka iyo hannaanka kala-guurka siyaasadeed.

Dadaalka bulshada caalamku wuxuu fududeyn karaa in dhinacyadu dib ugu soo laabtaan miiska wada-hadalka, balse heshiiska ugu dambeeya wuxuu u baahan yahay in uu ka yimaado is-afgarad ay gaaraan dhinacyada Soomaalida laftooda.